دهدشت تاریخی، در گروگان وعده‌های فرسایشی

بافت تاریخی دهدشت یا بلاد شاپور، یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های تاریخی کشور با وسعتی حدود ۳۷ تا ۴۵ هکتار است که آثار ارزشمندی چون کاروانسرا، بازار، مساجد و حمام‌های قدیمی را در خود جای داده است. این مجموعه ظرفیت تبدیل شدن به قطب گردشگری جنوب ایران را دارد، اما سال‌هاست در حصار وعده‌ها و بی‌عملی گرفتار شده است.

نه منازل واقع در حریم بافت خریداری شده‌اند و نه به مالکان اجازه ساخت‌وساز داده می‌شود. نبود حصار و ساماندهی، امنیت ساکنان را تهدید کرده و فرصت‌های گردشگری و اقتصادی منطقه را از بین برده است. در حالی که مسئولان بارها وعده ساماندهی داده‌اند، ساکنان همچنان در شرایط بلاتکلیفی زندگی می‌کنند و کارشناسان هشدار می‌دهند هرچه زمان بگذرد، هزینه تملک و احیا سنگین‌تر خواهد شد.

یکی از ساکنان بافت می‌گوید: سال‌هاست وعده تملک می‌دهند اما هیچ اقدامی نمی‌شود. ما نه می‌توانیم خانه‌هایمان را تعمیر کنیم و نه بفروشیم. زندگی در این شرایط سخت است.

ساکن دیگری اضافه می‌کند: اینجا آرامش نداریم. بافت محصور نیست، امنیت نداریم. هر روز می‌گویند قرار است خانه‌ها را بخرند، اما هیچ‌وقت عملی نمی‌شود.

مادری که از تبعیض در خریداری منازل گلایه دارد، می‌گوید: پسرانم همه مستأجرند زمین برای ساخت‌وساز ندارند. میراث فرهنگی تکلیف ما را روشن نمی‌کند یا خریداری کنند تا با پول خانه برای فرزندانم زمین بخریم یا برایمان جایی زمین جور کنند.

نبود تصمیم جدی برای تملک منازل، زندگی روزمره مردم ساکن در حریم در بافت را تحت فشار قرار داده و اعتماد آن‌ها به وعده‌های مسئولان را کاهش داده است.

ولی‌الله امیری درباره اولویت‌های ساماندهی بافت تاریخی گفت: اولویت اصلی ما تملک خانه‌های واقع در محدوده بافت است. حدود ۲۸ تا ۳۰ خانه باید خریداری شوند. توافقی با اداره راه و شهرسازی انجام داده‌ایم تا تعدادی از این خانه‌ها با زمین‌های جایگزین معاوضه شوند و برای سایر موارد نیز مبلغی پرداخت خواهد شد.

او افزود: در گام دوم، مرمت و احیای بازارچه صنایع دستی آغاز شده و تاکنون ۸ میلیارد تومان اعتبار به پیمانکار داده شده است.

رئیس میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کهگیلویه بیان کرد: در سفر اخیر وزیر میراث فرهنگی ۵۰ میلیارد تومان اعتبار مصوب شد که بخشی از آن تخصیص یافته است. تا زمانی که خانه‌ها تملک نشوند، حصارکشی و حفاظت کامل امکان‌پذیر نیست.

 اولویت ما تملک، سپس بازسازی و بعد محصور کردن بافت خواهد بود

فرماندار کهگیلویه نیز با انتقاد از وضعیت موجود گفت: هیچ اتفاقی برای بافت تاریخی نیفتاده است. در سفر اخیر وزیر میراث فرهنگی عمق فاجعه مشخص شد. مطالبه اصلی ما ساماندهی بافت تاریخی دهدشت است. در محدوده بافت حدود ۱۸۰ خانه وجود دارد که باید تملک شوند. کل مجموعه چیزی قریب به ۴۵ هکتار است و بدون خریداری این خانه‌ها ساماندهی امکان‌پذیر نیست.

ایرج کاظمی‌جو افزود: رایزنی‌هایی با اداره راه و شهرسازی انجام شده تا زمین‌های جایگزین در اختیار مالکان قرار گیرد. حدود ۱۴ تا ۳۰ خانه قرار است معاوضه شوند. برای بازارچه ۱۲ میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفته شده و در سفر وزیر نیز ۵۰ میلیارد تومان مصوب شد، اما این مبالغ کافی نیست. ابتدا باید همه خانه‌ها تملک شوند، سپس حصارکشی انجام شود و بعد کارهای اساسی در کاروانسرا و بازارچه آغاز شود.

بافت تاریخی دهدشت، میراثی ارزشمند و ظرفیت‌دار برای توسعه گردشگری و اقتصاد منطقه است. اما سال‌هاست در حصار وعده‌ها و بلاتکلیفی گرفتار شده. ساکنان آرامش ندارند، آثار تاریخی بی‌سامان مانده‌اند و فرصت‌های گردشگری از دست می‌رود.

در حالی که سال‌هاست هر مدیر و مسئولی که می‌آید همه بر ضرورت تملک منازل تأکید دارند، اما نبود اقدام عملی و کمبود اعتبارات، روند ساماندهی را متوقف کرده است. کارشناسان معتقدند که: اول باید تملک کامل خانه‌های حریم انجام شود تا امکان حصارکشی و حفاظت فراهم شود.

تخصیص اعتبارات ویژه و کلان ضروری است، چرا که هزینه‌های فعلی چند برابر اعتبارات معمول میراث فرهنگی است.

جریان زندگی و حضور گردشگر باید در بافت برقرار شود؛ بدون حضور مردم و گردشگران، هیچ بازسازی‌ای به رونق منجر نخواهد شد.

برنامه جامع و واحد میان میراث فرهنگی، فرمانداری و راه‌وشهرسازی لازم است تا پراکندگی تصمیم‌ها پایان یابد.

اگر این اقدامات به‌سرعت انجام نشود، هزینه‌های تملک و مرمت روزبه‌روز افزایش خواهد یافت و میراث ارزشمند دهدشت بیش از پیش در معرض نابودی قرار می‌گیرد. آینده این مجموعه وابسته به تصمیم‌های جدی و عملی مسئولان است؛ تصمیم‌هایی که باید هرچه زودتر از سطح وعده به مرحله عمل برسند.

انتهای خبر