تحلیلی بر مانور زلزله/دهدشت آماده زلزله نیست؟

به گزارش پایگاه خبری کهگیلویه، بیست‌وهفتمین مانور سراسری زلزله و ایمنی با شعار «زلزله، مدارس و تاب‌آوری» روز ۸ آذرماه همزمان با سراسر کشور در دبیرستان پسرانه نمونه دولتی جوادیه دهدشت برگزار شد.

این مانور با حضور مسئولان، تیم‌های عملیاتی ستاد بحران شهرستان، معلمان و دانش‌آموزان اجرا شد و هدف آن نمایش آمادگی مدارس کهگیلویه در برابر بحران‌های طبیعی بود.

دانش‌آموزان با آژیر هشدار و سناریوی فرضی وقوع زلزله مواجه شدند. تمرین‌های عملی شامل پناه‌گیری صحیح در کلاس، خروج ایمن و منظم از ساختمان، تجمع در نقاط امن و اجرای اقدامات اولیه امدادی انجام شد.

تیم‌های امداد و نجات عملیات نجات، انتقال مصدومان و مدیریت شرایط اضطراری را به نمایش گذاشتند.

حضور به‌موقع نیروهای امدادی و هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، بخشی از نقاط قوت این مانور بود.

با وجود اهداف مثبت و حضور خوب، مانور زلزله دهدشت با چالش‌هایی همراه بود:

وقتی مدیران و مسئولان در جایگاه تماشاچی می‌نشینند و فضای برنامه بیشتر شبیه یک مراسم رسمی و پذیرایی است، طبیعی است که دانش‌آموزان مانور را جدی نگیرند. آنان حس می‌کنند مانور بیشتر برای گزارش و عکس یادگاری است تا آموزش جدی.

به‌جای آنکه ذهنشان درگیر پیدا کردن پناهگاه، تمرین آرامش و اجرای واکنش صحیح باشد، فرصت را برای شیطنت و بازی می‌بینند. این رفتار نه از بی‌مسئولیتی دانش‌آموزان، بلکه از ضعف طراحی و مدیریت مانور ناشی می‌شود.

برای جدی شدن مانور، مدیران باید خود درگیر اجرا شوند؛ نه اینکه تنها نظاره‌گر باشند. حضور فعال آنان در هدایت دانش‌آموزان، همراهی در تمرین پناه‌گیری و خروج اضطراری، و حتی تجربه شرایط فرضی بحران، می‌تواند فضای مانور را از یک نمایش نمادین به یک تمرین واقعی و اثرگذار تبدیل کند.

نمادین بودن اجرا: اطلاع قبلی از مانور باعث شد واکنش‌ها غیرواقعی باشند و شرایط اضطراری به‌طور ملموس تجربه نشود.

شلوغی و سروصدای بیش از حد دانش‌آموزان: این مسئله نه‌تنها نظم مانور را مختل کرد بلکه استرس بیشتری نسبت به شرایط واقعی زلزله ایجاد نمود.

ضعف مدیریت مدرسه: کادر آموزشی توان کنترل و هدایت دانش‌آموزان را در شرایط فرضی نداشتند.

حضور نمادین برخی دستگاه‌ها: در حالی که اورژانس115 و هلال‌احمر نقش فعال داشتند، دیگر دستگاه‌ها بیشتر جنبه نمایشی داشتند و فرصت محک‌زدن تجهیزات از دست رفت.  

تجربه مشابه در مدرسه شبانه‌روزی مایده نیز نشان داد که این مشکلات ساختاری در شیوه برگزاری مانورها تکرار می‌شوند.  

اطلاع قبلی از مانور باعث شد واکنش‌ها غیرواقعی باشند؛ در حالی که مانور باید بدون اطلاع قبلی برگزار شود تا واکنش طبیعی دانش‌آموزان و معلمان سنجیده شود.  

ضعف مدیریت مدرسه در کنترل جمعیت، نشان‌دهنده نبود آموزش‌های تخصصی مدیریت بحران است.

تبدیل مانور به یک نمایش طنزگونه، هدف اصلی یعنی آموزش و آمادگی را بی‌اثر کرد.

دستگاه‌های امدادی فرصت محک‌زدن تجهیزات و توان عملیاتی خود را از دست دادند. 

این در حالی است که برگزاری مانورهای لحظه صفر می‌بایست بدون اطلاع قبلی برای سنجش واقعی میزان آمادگی باشد تا هم سنجش میزان آگاهی دانش‌آموزان از عملیات نجات باشد و هم ظرفیت امکانات و تجهیزات دستگاه‌های خدمات‌رسان مشخص شود.

آموزش معلمان و دانش‌آموزان در زمینه شناخت مکان‌های ایمن برای پناه‌گیری، تمرین خروج اضطراری از مسیرهای مشخص  و حفظ آرامش در شرایط بحران از دیگر موارد ضروری در مانورهاست.

همچنین برگزاری مانور روحیه کمک به همکلاسی‌های آسیب‌پذیرتر تقویت شود، دستگاه‌های امدادی به حضور عملیاتی و محک‌زدن تجهیزات در مانور  ملزم شوند.

اجرای مانورها نباید به برنامه نمادین و مستندسازی خلاصه شود بلکه می‌طلبد ستاد مدیریت بحران با بررسی دقیق همه ابعاد در جلسات ارزیابی پس از مانور برای شناسایی نقاط ضعف و اصلاح آنها اقدام نماید.

مانور زلزله دهدشت، بخشی از بیست‌وهفتمین مانور سراسری کشور، توانست جلوه‌ای از آمادگی و هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و دانش‌آموزان را به نمایش بگذارد. با این حال، اطلاع قبلی، نمادین بودن اجرا، ضعف مدیریت مدرسه و سروصدای بیش از حد دانش‌آموزان، نشان داد که فاصله زیادی میان نمایش آمادگی و تمرین واقعی برای نجات جان وجود دارد.

اگر قرار است مانور زلزله به ابزاری مؤثر برای ارتقای تاب‌آوری مدارس و جامعه تبدیل شود، باید از نمایش به تمرین واقعی تغییر مسیر دهد.

پناهگاه‌های ایمن شهری و مدرسه‌ای با ظرفیت مشخص برای اسکان اضطراری، تجهیز مدارس و مراکز عمومی به امکانات اولیه امدادی (جعبه کمک‌های اولیه، خاموش‌کننده‌ها، نقشه خروج اضطراری).  

و آموزش تخصصی کادر آموزشی و اجرایی برای مدیریت جمعیت و کنترل شرایط بحرانی ضرورت دارد.

اگرچه مانورهای نمادین می‌توانند جنبه آموزشی و فرهنگی داشته باشند، اما در شرایط واقعی بحران، نبود پناهگاه و تجهیزات کافی در دهدشت می‌تواند پیامدهای سنگینی به‌دنبال داشته باشد. تنها با تغییر رویکرد از نمایش به تمرین واقعی و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های ایمنی است که می‌توان امید داشت جامعه دهدشت در برابر زلزله و دیگر حوادث طبیعی تاب‌آورتر شود.

انتهای خبر/