دموکراسی عشیره ای بزرگترین معضل شوراها

پایگاه خبری شهرستان کهگیلویه؛ شهرام مومن نسب

در مشارکت سیاسی منشعب از قومگرایی، حضور افرادی را شاهد هستیم که نه در قالب یک مشارکت مدنی-سیاسی، بلکه با جهت دادن و مکانیزه کردن انتخابات و تغییر رفتار انتخاباتی به رقابت قومی، سعی دارند افرادی از قبیله خود را بر مسند قدرت بنشانند.

شاید در نگاه اول تلفیق قومگرایی سنتی و دموکراسی مدرن برای مخاطبان تعجب آور باشد؛ ولی در حقیقت نوعی دوگانگی رفتار سیاسی در جوامع در حال گزار وجود دارد و مردم به اجبار در تمام رقابت های انتخاباتی این نوع ادبیات سیاسی را تجربه می کنند که این ناسیونالیست قومی، عملکرد و رفتار سیاسی جوامع سنتی مانند استان ما را تافته ای جدا بافته از سایر جوامع دموکراتیک تبدیل کرده است.

قومیت گرایی شمشیر دولبه

هر چند قبیله گرایی و پایبندی به ساختارهای سنتی می تواند مانند شمشیری دولبه ایفای نقش کرده و موجب پیوندهای سنتی، عاطفی، احساس تعلق، اتحاد و نوع دوستی باشد، ولی تشدید احساسات و عواطف طایفه ای می تواند همبستگی اجتماعی را به شدت تضعیف کرده و فضای صمیمی جامعه را به نزاع، کشمکش، تفرقه و هدر رفت سرمایه های انسانی و مادی تبدیل کند. در چنین شرایطی مولفه هایی مانند تخصص و تعهد جای خود را به روابط خویشاوندی و وابستگی های ایلی داده و بعضا افرادی نالایق و غیرمتخصص در مسند قدرت جای می گیرند.

قومیت گرایی عامل مشارکت بیش از ۱۰۰ درصدی در انتخابات

در رقابت ها و انتخابات با فرهنگ و عصبیت قبیله ای، مولفه های کارایی و توانمندی جای خود را به جمعیت طایفه و حمایت نخبگان و ریش سفیدان قبائل داده، به گونه ای که هر فردی دارای طایفه پرجمعیت باشد از حمایت و آرای بیشتری برخوردار خواهند بود و صحنه سیاسی جای خود را به قدرت نمایی قومی و طایفه ای داده تا از این طریق وزن و اقتدار خود را به دیگران نشان دهد. در این میان تلاش برای به دست آوردن سمت ها و ترس از به قدرت رسیدن طایفه رقیب، عامل اصلی مشارکت بیش از ۱۰۰ درصدی! طوایف در انتخابات می باشد.

اولویت منفعت قبیله بر جامعه و شهر/ عصبیت قومی مهم ترین مانع توسعه پیشرفت

در این نوع فرهنگ سیاسی، نفع قبیله و طایفه بر مصلحت جامعه و شهر برتری می یابد و عامل خویشاوندی مانع جدی بر سر راه شایسته سالاری می شود. زیرا احساس تعلق یک طایفه خاص باعث می شود رشد هر یک از اعضای طایفه به منزله رشد و منزلت کل طایفه بوده و در تصدی امور حمایت از هم طایفه ای هر چند هم غیرکارآمد، مهم بوده و در رشد منزلت کل طایفه موثر واقع شود.

از مهم ترین آسیب های ناسیونالیست قومی، تقسیم بندی افراد جامعه به خودی و غیرخودی می باشد و هر طایفه ممکن است طایفه دیگر را به عنوان مانعی بر سر راه پیشرفت و موفقیت خود تلقی کند که این مساله باعث از ببین رفتن همبستگی اجتماعی و گاه درگیری های بین قبیله ای می شود که در مجموع این عوامل باعث اتلاف فرصت ها و پتانسیل های جامعه و منزوی شدن افراد لایق و کارآمد خواهد شد. در چنین شرایطی افراد یک جامعه خود را در قالب عصبیت قبیله تعریف کرده و برای دست یابی به قدرت، فرصت و موقعیت بهتر از هر حربه ای برای خارج کردن رقیب از صحنه استفاده می کنند.

حال در شرایط کنونی اصحاب رسانه، نخبگان علمی و سیاسی و صاحبان کرسی و تریبون موظف هستند ضمن روشنگری، معایب و آسیب های تعصبات قومی با اطلاع رسانی و معرفی شاخص های منطقی و علمی در هر جایگاهی برای موفقیت افراد توانمند و شایسته تلاش کنند چون با چشم پوشی از واقعیت های جامعه مشکلی حل نخواهد شد، پس باید واقعیت ها را عنوان کرد و با آسیب ها جنگید اگرچه این انتقاد و مبارزه به منزله نادیده گرفتن آداب، رسوم و خرده فرهنگ های جامعه نیست؛ بلکه استفاده صحیح از این پتانسل ها می توانند به پیشرفت و همدلی جامعه کمک کنند. در این میان ایجاد احزاب و تشکل های مدنی شناسنامه دار می توانند فراقومی عمل کرده و به عنوان یک میانجی گر بین قومیت ها از تنش قومی جلوگیری کرده و با گزینش افراد توانمند از قبایل مختلف در راستای انتخاب افراد متخصص و توانمند جهت پیشرفت جامعه تلاش کنند.