لبخند طلایی بر چهره دشت‌های بی‌آب کهگیلویه

به گزارش پایگاه خبری کهگیلویه، زعفران از جمله محصولات صادراتی کشاورزی ایران است که در وضعیت اقتصادی و اجتماعی زعفران‌کاران تأثیر قابل توجهی دارد. 
این محصول به خاطر ارزشمند بودن به عنوان سلطان و گرانبهاترین ادویه جهان معروف است.

میراث گران‌بهای کشاورزی ایران، بار دیگر در آستانه فصل برداشت قرار دارد. این «طلای سرخ» نه تنها جایگاه ویژه‌ای در سفره‌های ایرانی و بازارهای جهانی دارد، بلکه ستون فقرات اقتصاد کشاورزی بسیاری از مناطق کشور محسوب می‌شود.

کشت زعفران چند سالی است در شهرستان گرمسیری کهگیلویه رواج یافته و گرچه هنوز فراگیر نشده اما می‌تواند به عنوان محصولی پررونق در توسعه کشاورزی جا باز کند. 

 در حالی که انتظار می‌رود امسال شرایط اقلیمی و مدیریتی تأثیر مستقیمی بر کمیت و کیفیت این محصول داشته باشد، گزارش ما به بررسی عمیق آخرین تحولات در عرصه کشت زعفران به عنوان نبض اقتصاد می‌پردازد؛ از ترویج کشت تا چالش‌های پیش روی کشاورزان در تأمین نهاده‌ها و دستیابی به قیمت‌. 

طرح آزمایشی کشت زعفران پاییزه از سال۱۴۰۱در روستای بی‌منجگان از توابع حومه غربی شهرستان کهگیلویه آغاز شد.

این طرح که در راستای تنوع بخشی محصولات کشاورزی و بهره‌برداری بهینه از اراضی انجام شد نتایج موفقیت‌آمیزی داشت و سال‌های بعد هم تکرار شد.کشت زعفران به صورت پایلوت توسط اداره ترویج شهرستان و کارشناسان کشاورزی پیگیری شده و پتانسیل بالای منطقه را در کشت این محصول استراتژیک اثبات کرده است.

این طرح آزمایشی در سطح ۲هکتار از مزارع روستای بیمنجگان توسط دو نفر از بهره‌برداران محلی انجام شد. داده‌های برداشت اولیه حاکی از عملکرد قابل قبول محصول است:

در برداشت اولیه (سال اول و دوم): به طور متوسط ۵ کیلوگرم زعفران در هر هکتار حاصل و پیش‌بینی می‌شود با تثبیت شرایط، میزان برداشت به ۱۰ تا ۱۵ کیلوگرم در هکتار افزایش یابد.

نتیجه مطلوب به دست آمده از اولین کشت، تاییدی بر حاصلخیز بودن خاک و وجود ظرفیت‌های بالقوه چشمگیر در بخش کشاورزی این شهرستان است. این موفقیت، کشت زعفران را به عنوان یک گزینه کشت درآمدزا برای کشاورزان معرفی می‌کند. با توجه به ارزش اقتصادی بالای این محصول، توسعه سطح زیر کشت زعفران می‌تواند تأثیر مستقیمی بر افزایش درآمد کشاورزان منطقه داشته باشد.

همچنین، یکی از نکات مهم فنی این کشت، نیاز آبی زعفران است که در طول سال نیازمند چهار بار آبیاری می‌باشد. سابقه اجرای پایلوت این محصول در چند روستای دیگر نیز طی سال‌های گذشته، همواره نتایج رضایت‌بخشی از نظر تولید گل و افزایش قابل توجه پیازهای زعفران به همراه داشته است.این نتایج نشان‌دهنده سازگاری مناسب زعفران با شرایط اقلیمی و خاکی منطقه بوده و زمینه را برای توسعه کشت‌های پایدار فراهم می‌آورد.

شهرستان کهگیلویه اگرچه از بخش صنعت محروم است اما ظرفیت‌های فراوان در بخش کشاورزی دارد که نیازمند توجه برای رونق این بخش است.

با وجود منابع آب و رودخانه‌های خروشان، ضعف و ناکارآمدی مسئولان و متولیان طی ادوار گذشته تاکنون، سهم حقابه از سدها اخذ نشده و این موضوع توسعه کشاوزی را با چالش مواجه کرده است. 

این موضوع در یکی از خطبه‌های نمازجمعه دهدشت مطرح و به کشاورزان توصیه شد از کشت زعفران، برای کمک به رونق اقتصادی استان استفاده کنند. 

امام جمعه دهدشت با انتقاد از وضعیت نامطلوب بهره‌برداری از منابع آبی استان، خاطرنشان کرد: وقتی از سدهای کوثر و مارون سهمی به استان نمی‌رسد و سدهای خرسان و سقاوه به جاهای دیگه می‌رسد و آبریز و سقاوه در هاله‌ای از ابهام مانده‌اند، باید نگاه جدی‌تری به کشاورزی و کشت‌های کم‌آب از جمله زعفران داشته باشیم.

وی تأکید کرد: در استانی که میانگین بارش سالانه ۶۵۰ میلی‌متر است، کشت زعفران می‌تواند بسیار مؤثرتر از استان‌های خشک چون خراسان جنوبی عمل کند؛ چرا که این محصول تنها با دو نوبت آبیاری در فصل باران، بازده بالایی دارد و در هر هکتار تا چهار کیلو زعفران و حدود یک میلیارد تومان سود اقتصادی به همراه می‌آورد.

وحدانی‌فر تصریح کرد: زعفران گیاهی است که تا ۱۰ سال قابلیت برداشت دارد و در مناطق سردتر تا ۲۰ سال دوام می‌آورد، این یعنی می‌تواند دو نسل از یک خانواده را از نظر اقتصادی ارتقا دهد.

وی ابراز کرد: امروز که کشاورزی در بسیاری از بخش‌های استان عملاً تعطیل شده، آموزش کاشت و برداشت زعفران می‌تواند امیدی تازه برای جوانان جویای کار ایجاد کند.

امام جمعه دهدشت بیان کرد: زمان آن رسیده نگاه‌ها از حسرت دیدن آب‌های جاری به سوی استفاده هوشمندانه از نعمات الهی تغییر یابد و زعفران فرصتی است تا زمین‌های استان به رنگ سرخ امید روشن شوند.

کشت زعفران از این لحاظ که نیاز آبی کمتری دارد چند سالی است مورد توجه قرار گرفته و در فهرست تولیدات کشاورزی می‌درخشد.

اهمیت زعفران کاری از جنبه‌های گوناگون، نظیر بهره‌وری بالای آب در مقایسه با سایر گیاهان زراعی و باغی، اشتغال روستائیان و جلوگیری از مهاجرت آنها و درآمدزایی آن نسبت به سایر گیاهان زراعی و باغی قابل بررسی است. 

مهمترین عامل گسترش و توسعه این گیاه در مناطق خشک و کم آب، نیاز کم این گیاه به آب آبیاری است. حداکثر نیاز آبی این گیاه حدود 6 هزار متر مکعب است. نکته مهم و قابل تامل این که این گیاه زمانی به آب نیاز دارد که سایر گیاهان زراعی نیاز به آب نداشته یا اینکه کمتر به آب آبیاری نیاز دارند. نیاز آبی این گیاه از حدود نیمه مهرماه شروع و تا حدود نیمه اردیبهشت ماه ادامه دارد. 

زراعت زعفران در کهگیلویه و بویراحمد از حدود ۱۰ سال قبل آغاز شده و با توجه به شرایط آب و هوایی زعفران از خرداد تا آبان ماه به دو شیوه سنتی و نوین کشت می‌شود.

به گفته کارشناسان در کشت به صورت نوین ۱۰ کیلوگرم در هر هکتار و در کشتزارهای سنتی ۶ کیلوگرم پیاز این محصول در هر هکتار مزرعه کاشته می‌شود.

۱۵ روز پس از نخستین آبیاری اولین گل‌های محصول زعفران به بار می‌نشیند و کشت به صورت غرق آبی بهترین روش برای محصول زعفران است.

امکان کشت در مناطق خشک به دلیل نیاز به آب کم و امکان بهره وری در خاک‌های فقیر از مزایای تولید محصول زعفران بوده و میزان تولید زعفران در هر یک هکتار یک تا هشت کیلوگرم است.

«فریبا بازرگان» بانوی 34ساله اهل روستای «بی‌منجگان» که نخستین زعفران‌کار شهرستان است، به خبرنگار صبح‌زاگرس گفت: از سال ۱۴۰۰ کاشت زعفران در سطح ۲ هکتار را در روستا عملیاتی کردیم بنا دارم در سال‌های بعد سطح بیشتری به کشت اختصاص دهم. 

بازرگان هدف خود از کشت زعفران را اشتغال و درآمدزایی خواند و گفت: من با این هدف مشغول به کاشت این محصول شدم که برای خودم اشتغال و درآمدزایی نمایم و برای دیگر بانوان ایجاد انگیزه‌ای برای اشتغال باشم.

این بانوی کشاورز مانع اصلی برای توسعه کار را نداشتن وسایل برای فرآوری محصول در روستا دانست و تاکید دارد با پرداخت تسهیلات نیز می‌تواند برای دیگر زنان این روستا اشتغال ایجاد کند. ایجاد سالن بهداشتی و خرید دستگاه خشک کن یکی از اولویت‌های مهم برای تحقق این هدف است. 

بازرگان، در پاسخ به وضعیت درآمدی حاصل از کشت زعفران، افزود: درآمد. چند ساله کسب می‌شود؛ در سال اول خرید و کشت پیاز آن هزینه بیشتری دارد و سال‌های بعد هزینه چندانی ندارد. اگر پیاز با کیفیت انتخاب شود، می‌توان زعفرانی برداشت نمود که در آمد قابل توجهی دارد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان گفت: امسال ۴۵ هکتار از مزارع کهگیلویه و بویراحمد زیر کشت زعفران رفته بود.

فرازی از افزایش ۳۰ درصدی تولید این محصول خبر داد و افزود: در سال زراعی جاری حدود ۱۹۰ کیلوگرم زعفران از مزارع استان برداشت شد.

وی ادامه داد: افزایش میزان تولید زعفران به علت بیشتر شدن سطح زیر کشت و افزایش تولید در واحد سطح عنوان کرد.

رییس سازمان جهادکشاورزی استان گفت: برگزاری دوره‌های آموزشی برای بهره‌برداران طی سال گذشته، نقش اثربخشی در افزایش دانش فنی کشاورزان و در نتیجه، بهبود کیفیت و کمیت این محصول داشته است.

مزایای کشت زعفران

رییس سازمان جهادکشاورزی استان، زعفران را محصولی راهبردی و کم‌آب‌بر خواند و تأکید کرد: این محصول، گزینه‌ای ایده‌آل برای کشت در زمین‌های درجه ۲ و سه و در اقلیم‌های سردسیری و نیمه‌گرمسیری استان است.

وی اظهار داشت: با توجه به خشکسالی‌های پیاپی کشت محصولاتی مانند زعفران که صرفه اقتصادی بالا و مصرف آب پایینی دارند، به کشاورزان توصیه می‌شود.

با توجه به مزایای فراوان، فرهنگ‌سازی برای تغییر الگوی کشت در راستای اشتغال‌زایی روستاییان و بهره‌گیری از نظر کارشناسان و مدیریت مناسب منابع آبی، این شهرستان می‌تواند گام‌های بلندی در توسعه کشاورزی و رونق اقتصادی منطقه از طریق تمرکز بر محصول استراتژیک زعفران بردارد. 

حکمت‌الله همتی‌نژاد در گفتگو با خبرنگار صبح زاگرس اعلام کرد که امسال کشت زعفران در سطح ۲.۶ هکتار از اراضی شهرستان انجام شده است.

مدیر جهاد کشاورزی کهگیلویه،کشت آزمایشی این محصول در سال‌های گذشته موفقیت‌آمیز خواند. 

وی گفت: بر اساس برآوردهای اولیه، عملکرد این مزارع مثبت ارزیابی شده و پیش‌بینی می‌شود که به طور متوسط از هر هکتار، ۴ کیلوگرم زعفران برداشت شود.

به گفته همتی‌نژاد این میزان برداشت، نشان‌دهنده کیفیت مطلوب کشت و مدیریت صحیح مزارع زعفران در سطح شهرستان است.

انتهای خبر