آداب و رسوم کهگیلویه وبویراحمدی ها در مبارک رمضان

 رمضان از سال‌ های گذشته تاکنون، در فرهنگ مردم از جایگاهی ممتاز برخوردار بوده و همواره آئین‌ های ویژه ای در ارتباط با این ماه، در میان مردم کشورهای اسلامی‌ به اجرا درآمده است.

آداب و رسوم ماه مبارک رمضان یکی از مباحث مهم فرهنگ مردم است که به واسطه قدمت خود، از قداست ویژه ای برخوردار است، متأسفانه در زندگی شهری و ماشینی، بسیاری از این سنت‌ های زیبا به بوته فراموشی سپرده شده اند و بسیاری دیگر نیز کم رنگ تر شده اند و از آنجا که این رسوم زمینه ساز همبستگی در جامعه به ویژه در میان آحاد ملل مسلمان است، اهمیت فراوانی نیز دارد.

ماه رمضان در باور و فرهنگ مردم کهگیلویه وبویراحمد همواره با برخی از سنت ها و آداب و رسوم کهن همراه بوده است که نشان از اهمیت این ماه در نزد مردم این خطه دارد.

 پیشواز 

مردم استان کهگیلویه و بویراحمد بنا بر سنتی دیرینه چند روز مانده به آغاز رمضان با روزه داری به پیشواز ماه میهمانی خدا می روند زیرا معتقدند با این کار، باب مهیا شدن برای ماه خودسازی باز می شود.

خانه تکانی وگردگیری مساجد

مردمان استان کهگیلویه و بویراحمد همه ساله قبل از ماه مبارک رمضان خانه تکانی می‌کنند و با نظافت و خانه تکانی وگردگیری مساجد به استقبال این ماه مبارک و پربرکت و به مهمانی خدواند می‌روند.

 افطاری دادن

ماه رمضان در کهگیلویه و بویراحمدماه احسان، اطعام و تجدید دوستی‌هاست و اکثر خانواده‌ها، سعی می‌کنند حداقل برای یکبار در طول این ماه برای افراد فامیل و نزدیکان، افطاری بدهند.

وی می گوید: افطار دادن به اندازه ای در بین مردم استان جایگاه دارد که هر یک سعی می کنند در این امر بر دیگری پیشی گیرند و دادن افطاری‌های جمعی، برای مستمندان در سطح برخی از مساجد شهری و روستایی استان در شب های ماه رمضان مرسوم است،در بین مردم افطاردهی از هفته دوم ماه رمضان مرسوم است و معمولا فقرا را به مراسم افطاری دعوت می‌کنند همچنین عشایر سعی می کنند به کسانی که از بضاعت مالی کمتری برخوردار هستند در این ماه کمک کنند و به صورت نوبتی خانواده ها هنگام افطار یا سحر سفره خود را با آنها تقسیم می کنند.

زمان افطاری

زنها پیش از افطار، مشغول آماده کردن افطاری می‌شوند و وسایل آب گرم و چای و …را هم آماده می‌کنند. بر سر سفره افطار دعاهای مخصوص افطار خوانده می‌شود و با نوشیدن مقداری آب داغ و یا خرما و نان جو روزه خود را می‌گشایند بعضی ‌ها هم با قند یا نبات با آب داغ افطار می‌کنند.

افطاری معمولاً خوراکی‌های حاضری مثل نان ، پنیر ، سبزی ، آش ، هندوانه ، خربزه و امثال اینها که پختنی نیست می‌باشد و سحرها بیشتر پختنی و غذای گرم مثل چلو و خورش یا پلو و خورش و غیره است

برگزاری آیین های حسنه ختم قرآن است.

 این سنت حسنه در جمع خانواده های یک روستا، محله و جمع دوستان مرسوم است و به صورت دوره ای مراسم افطاری و ختم قرآن در منزل شخصی یکی از افراد جمع برگزار می شود.

نجوای «سُبْحانَکَ یا لا اِلهَ اِلاَّ اَنْتَ، الْغَوْثَ الْغَوْثَ، خَلِّصْنا مِنَ النَّارِ یا رَبِّ » که به گوش می رسد نشان از شب های احیا در استان است که این نوا به ویژه در سیاه چادرهای عشایر و در دل صحرا جذاب تر هم می شود.

در این شب ها مساجد، حسینه ها و مصلی ها و سیاه چادرهای عشایر همه از خیل مشتاقان وصال دوست و خریداران معرفت و تشنگان محبت و رحمت دوست آکنده و لبریز است در این روزها و شب ها احسان و نیکوکاری مردم و خانواده های آنان به اوج خود می رسد.

روزه کله بنگشتی یا کله گنجشکی کودکان و نوجوانان

کودکان و نوجوانان نیز از این آداب و رسوم سنتی و معنوی سهمی برای خود دارند . آنها پا به پای بزرگان و والدین خود سحری می خورند و چون ظهر شرعی فرا می رسد افطار زود هنگام می کنند که این نوع روزه نزد مردم استان به ( کله بنگشتی یا کله گنجشکی ) معروف است

طعام دادن نیازمندان و همسایه‌ها

یکی از رسوم و سنت‌های مردم استان کهگیلویه و بویراحمد در ماه مبارک رمضان، کمک کردن و اطعام نیازمندان و غذا دادن به همسایه بوده که این سنت به زبان لری به عنوان “کاسه بهره معروف” است.

مردمان استان کهگیلویه و بویراحمد از دیر باز خداجویی و دستگیری مستمندان و نیازمندان از ویژگی‌های نیک آنان بوده و سنت غذا دادن به همسایه در ماه رمضان نیز برگرفته از همین ویژگی‌ها است.

در این سنت مردمان این استان موقع افطار غذایی را که برای خود تهیه کرده‌اند، به همسایه‎های مستمند و نیازمند می‌دهند. در سنت کاسه بهره، مردمان این استان در هنگام تهیه غذا و افطاری، ضمن بهره‌بردن خود از غذای تهیه شده، خانواده‌های نیازمند و مستمند را نیز از آن غذا بهره‌مند می‌کنند.

آشتی کنان برای رفع کدورت ها

از آداب و رسوم و سنت‌های مردمان استان کهگیلویه و بویراحمد در ماه مبارک رمضان برگزاری مراسمات “آشتی‌کنان” است.

برطرف شدن کدورت در میان افراد یا قبایل با برگزاری مراسم آشتی‌کنان که ریش سفیدان انجام می‌‌دهند در این ماه مبارک و پربرکت در استان انجام می‌شود.

عقدوعروسی

در این ماه معمولا مراسم عقد و عروسی در بین مردم معمول نیست اما معتقدند فراهم کردن مقدمات یک زندگی مشترک و مراسم بله برون در این ماه پربرکت و میمون است .

بیدار کردن همسایه‌ها در هنگام سحر

از دیگر سنت‌های مردم استان کهگیلویه و بویراحمد در ماه مبارک رمضان، بیدار کردن همسایه در هنگام سحر است.در هنگام سحر مردمان استان درب خانه همسایه‌ها را می زنند و آنان را از خواب بیدار می کنند.

 نذری دادن

مردمان استان کهگیلویه و بویراحمد با توجه به اعتقادات اسلامی و مذهبی خود، در ماه مبارک رمضان به تهیه نذری و توزیع آن در میان نیازمندان و مستمندان می‌کنند که در این میان تهیه غذاهای محلی از جمله این نذری‌ها است.

زیارت اهل قبور

در عصر روز آخر رمضان بسیاری از خانواده ها در بسیاری از شهرها و روستاها به زیارت اهل قبور رفته و نذر و احسان می کنند.